By MICHAEL HEISE

Conventional wisdom increasingly has it that the €110 billion European Union/IMF bailout for Greece will only delay a debt restructuring. The Greek economy, so the argument goes, could not possibly pull off the required austerity program.

But back-of-the envelope calculations supposedly showing Greece's inevitable fiscal death are somewhat exaggerated. The slashing of the Greek budget deficit (13.6% of GDP last year) is actually proceeding faster than planned. The consolidation program agreed with the EU and the IMF projects for this year a deficit of 8.1%. In light of the progress in the first five months of this year, Greece might even manage to undershoot this target.

That's partly because the government had already started to curb its spending—particularly on the investment front—before the EU and IMF imposed the current savings program. And if Greece implements the measures in full, more substantial savings will come in the second half of the year. Even if we factor in the blow that a "stabilization recession" could potentially deal to the deficit-to-GDP-ratio (the economy is expected to contract 4% this year and 2% next) the deficit could be cut roughly in half this year to between 6% and 7% of GDP. This should help restore some of the trust that the capital markets have lost in Greek fiscal policy.

For 2011, the new borrowing target is 7.6% of GDP. This is not ambitious enough. There is no sense in spreading out the pain of the consolidation process over several years. An acute confidence crisis on the capital markets can only be overcome with swift and stringent budget cuts. I believe that this is within Greece's grasp, not least as new legislation enables the government to pursue tax debtors more successfully.

It is not true that Greece is destined to suffocate under the enormous public sector interest burden. Historically, those interest rates are still relatively modest. Last year, the country was paying an average interest rate of around 4.4% on its outstanding government debt. This year, the interest rate is likely to climb to 4.8%, rising to 5% by 2014, according to European Commission data. But this would still be much lower than the 7% Greece had to pay in 2000, immediately before joining the euro. Seen from this perspective, the consolidation efforts would certainly not appear to be doomed to fail, even if the debt level does climb further.

True, at around 5% to 5.5% of GDP in the 2009-2010 period, Greek government interest payments make up a relatively large share of the economy by international standards. And that ratio looks set to rise even further in the coming quarters. Nevertheless, there are other countries, such as Italy and Brazil, that manage to get by with interest burdens on this scale. The South American country has more than once been on the brink of insolvency, but has managed to turn things around in the past 10 years by focusing on fiscal stability and debt reduction. Despite an interest burden hovering around the 6% mark in recent years, nobody is calling Brazil's solvency into question.

There are plenty of other examples of debt-ridden countries that have managed to dig their way out of their fiscal crisis within a reasonable period of time. Between 1987 and 2002, Ireland cut its debt ratio by around 80 percentage points to less than 40% from approximately 120%. Belgium cut its debt level around 50 percentage points between 1993-2007. And between 1996 and 2007, Spain managed to lower its debt ratio by more than 30 percentage points.

In Belgium's case the fiscal indicators, such as interest expenditures and debt-to-GDP ratio, were substantially worse than Greece's today, and still the country managed to emerge from the quagmire within a few years. Moreover, none of the countries mentioned were faced with the massive international political pressure that is coming down on Greece. And, in most cases, exchange-rate adjustments—which euro-zone member Greece cannot use—were only minor.

Greece's predicament is anything but a lost cause. It does not make sense to rashly evoke an unprecedented sovereign default in the euro area, which would have unforeseeable consequences for other member states and the standing of the euro as an investment currency.

Driving the campaign for debt restructuring is often the desire to ensure that private investors foot some of the bill. But debt waivers would automatically also drag in EU taxpayers, who'd be left with at least a partial write-down on the loans their governments had granted to Greece.

The best solution for Europe's taxpayers is if the situation in Greece is stabilized so that it can pay back its debt with interest. This is exactly what the Greek government has pledged to do. Let's not try to prove Athens wrong.

Mr. Heise is chief economist at Allianz.

Greece's finance minister, George Papaconstantinou, has said the country cut its deficit by 42% this year.

He hoped Greece would be able to borrow from financial markets again by 2011.

It means the country is beating a target set by the IMF and EU under the terms of a 110bn-euro (£73bn, $88bn) emergency loan extended this year.

According to Greek central bank data, the government's deficit was 11.5bn euros in the first half of the year, down from 19bn euros a year earlier.

The deficit for the first six months stood at 4.9% of GDP, well inside the IMF target of 5.8%.

The Greek government has vowed to cut the full-year deficit to 8.1% of GDP, from 13.6% last year.

The turnaround in the primary deficit - which ignores debt service costs and is the best measure of financial stability - was even more striking, falling 56%.

 

The announcement comes as no surprise, according to Professor Kevin Featherstone of the London School of Economics, although the exact numbers are new.

"They have been making comments about the improved deficit for a number of weeks," Professor Featherstone told the BBC.

The Athens Stock Exchange was unmoved, closing only 0.1% down on Monday, an hour after the finance minister made his comments.

Professor Featherstone, who heads the LSE's Hellenic Observatory, said that the data could however be taken as a "reliable signal", because it came from the central bank.

"The bank is politically independent," he explained, adding that its governor was "the first to break cover" after elections last October and come clean on the deficit.

It was revealed that the 2009 deficit was three times worse than had been admitted by the outgoing government.

'Overly pessimistic'

Total government spending was cut 15% to 30.1bn euros, while revenues rose a moderate 7% to 23.2bn euros.

Tax income was weighed down by the continuing Greek recession, and fell "slightly behind" target, according to the finance minister.

However, Mr Papaconstantinou described the official government forecast of a 4% contraction in Greek GDP this year as "overly pessimistic", and thought the number would be nearer 3%.

Meanwhile, the public spending cuts have met with vitriolic opposition from trades unions.

The country has suffered a series of general strikes in recent months, with a sixth strike scheduled for this Thursday, to coincide with a parliamentary vote that will raise the retirement age to 65.

Split down the middle

"There is a substantial body of opinion that is silently fatalistic [about fiscal austerity], counterposed by tremendous union militancy," said Professor Featherstone.

A weekend opinion poll produced by Kappa Research found public opinion split down the middle, with 49% accepting austerity and 48% opposed.

Of the 49% in favour, 35% considered the deficit cuts to be necessarily but unjust - hardly a ringing endorsement.

Support for austerity had been as high as 75% in February, but this was before the details of the pain were fully known.

Default risk

Greece has been effectively cut off from the bond markets in recent months amid fears the country will default on its debts.

The cost of insuring against a Greek default via credit default swaps - a measure of the country's credit worthiness - remains at an exceptionally high 12% per annum.

However, Mr Papaconstantinou said the government would seek to borrow from markets as soon as next year.

This is despite the fact that the loan package Greece won from the IMF and EU should meet its borrowing needs until 2012.

Greece expects to draw down the next 9bn euros of the emergency loans by September, and a further 9bn euros by the end of the year.

Greece's access to this money depends on whether the IMF and EU are satisfied with Greece's progress in tackling the deficit.

Στην αντεπίθεση περνούν οι έλληνες οικονομολόγοι οι οποίοι όχι μόνον αμφισβητούν τις εκτιμήσεις και τις θέσεις ξένων αναλυτών και αρθρογράφων για την πορεία της ελληνικής οικονομίας και ενδεχόμενη χρεοκοπία της χώρας αλλά υποστηρίζουν ότι οι προβλέψεις της τρόικας- Ευρωπαϊκή Ενωση, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο- είναι υπερβολικές και πως η δημοσιονομική εξυγίανση και ανάκαμψη θα έλθει ταχύτερα από ό,τι αναμένεται. Θεωρούν ότι τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση και αυτά που πρόκειται να λάβει στο πλαίσιο εφαρμογής του μνημονίου θα εκπλήξουν θετικά στο δεύτερο εξάμηνο του έτους και πως η ύφεση δεν θα είναι τόσο βαθιά όσο αναμένει η τρόικα. «Ενας λόγος που πιστεύουμε ότι το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με επιτυχία είναι το ότι το 2009 ήταν ένα καταστροφικό έτος όσον αφορά τη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών, καισυνεπώςη βάση από την οποία ξεκινά η προσαρμογή είναι τεχνητά διογκωμένη» αναφέρει ο ανώτερος διευθυντής Οικονομικών Μελετών της Αlpha Βank κ. Μιχ. Μασουράκης. Αισιοδοξία εμπνέει επίσης το γεγονός ότι από τα μέτρα ύψους 42 δισ. ευρώ που προβλέπονται συνολικά στο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης και Ανάπτυξης από το 2010 ως το 2013, πάνω από τα μισά, δηλαδή 22 δισ. ευρώ, αφορούν το 2010. Δηλαδή, το πρόγραμμα είναι εμπροσθοβαρές έτσι ώστε η επιτυχής υλοποίησή του να αρχίσει να δημιουργεί θετικές εκπλήξεις για τις αγορές μάλλον ενωρίτερα παρά αργότερα στην περίοδο προσαρμογής.

«Από τα 22 δισ. ευρώ των μέτρων που αφορούν το 2010, τα μισά από αυτά ήταν ήδη στο Πρό γραμμα Σταθερότητας που ανακοινώθηκε τον Ιανουάριο και τα υπόλοιπα ελήφθησαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.Εχουν όλα,λοιπόν,ήδη ληφθεί στο πρώτο εξάμηνο του έτους και αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να εμφανίζονται τα αποτελέσματα» αναφέρει ο κ. Μασουράκης, ο οποίος σημειώνει ότι «τα μέτρα των 22 δισ. ευρώείναι πολύ μεγαλύτερα απ΄ αυτά που απαιτούνται για να μειωθεί το έλλειμμα από 32 δισ. ευρώ το 2009 σε 19 δισ. ευρώ το 2010 όπως προβλέπει το Πρόγραμμα» . Συνεπώς οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η επιτυχία της δημοσιονομικής προσαρμογής το 2010. «Εμείς προβλέπουμε ότι ο στόχος για 8% του ΑΕΠ το 2010 θα υπερκαλυφθεί» σημειώνει ο κ. Μασουράκης.

Βεβαίως, η τρόικα ζήτησε να ληφθούν περισσότερα μέτρα από αυτά που χρειάζεται η χώρα ώστε να υπάρχουν περιθώρια ασφαλείας για να μην πέσει έξω το πρόγραμμα. «Τα μαξιλάρια είναι αναγκαία καθώς η προσαρμογή φέρνει ύφεση και κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πώς θα αντιδράσει η οικονομία στα μέτρα που λαμβάνονται» αναφέρει ο ο κ. Δ.Μαρούλης, διευθυντής Οικονομικής Ανάλυσης της Αlpha Βank. Οι έλληνες οικονομολόγοι βρίσκουν δύσκολο να συμφωνήσουν με το μέγεθος της ύφεσης που προβλέπει η τρόικα. «Θεωρώ πολύ υψηλή την εκτίμηση για μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4% το 2010» αναφέρει ο κ. Γκ. Χαρδούβελης , επικεφαλής οικονομολόγος της Εurobank. Οι οικονομολόγοι κατανοούν ότι για λόγους σκοπιμότητας ένα πρόγραμμα που έχει ενσωματώσει υποθέσεις για μεγάλη ύφεση είναι πιο αξιόπιστο, καθώς όπως αναφέρουν «δημιουργεί την αίσθηση στις αγορές και στους αναλυτές ότι η επίτευξη των στόχων

επιτυγχάνεται με τη λήψη μέτρων και όχι μέσα σε ένα ευνοϊκό οικονομικό περιβάλλον». Ο κ. Χαρδούβελης θεωρεί ότι «οι εκτιμήσεις για υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας κατά 20-25 μονάδες είναι υπερβολικές ». Ο ίδιος εκτιμά ότι «οι απώλειες είναι της τάξεως των 10 μονάδων και πως μεγάλο μέρος θα καλυφθεί από τις μισθολογικές μειώσεις».

Επιπλέον, θεωρεί υπερβολικές τις εκτιμήσεις για την πτώση των επενδύσεων που προβλέπεται στο Πρόγραμμα, άποψη με την οποία συμφωνεί και ο κ. Μασουράκης. «Το Πρόγραμμα προβλέπει πτώση των επενδύσεων κατά 12% και το 2010 και το 2011. Μια τόσο μεγάλη μείωση σημαίνει ότι δεν υλοποιείται τίποτα όσον αφορά επενδύσεις σε υποδομές,ότι δεν απορροφώνται τα 24 δισ. ευρώ των πόρων που είναι διαθέσιμα για τη χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ, ότι δεν παραχωρούνται προς εκμετάλλευση αεροδρόμια,λιμάνια κτλ. με αντάλλαγμα επενδύσεις, ότι δεν κινείται τίποτα στον τομέα αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, ότι οι επενδύσεις σε κατοικίες που μειώθηκαν τα δύο τελευταία χρόνια θα συνεχίσουν να μειώνονται εφέτος και του χρόνου κ.ο.κ.» αναφέρει. Για τον λόγο αυτόν ο ίδιος πιστεύει ότι «τη διετία 2010-2011 θα υπάρξει μείωση του ΑΕΠ αλλά όχι τόσο δραστική όσο προβλέπεται στο πρόγραμμα» και ότι «η ανάκαμψη θα αρχίσει νωρίτερα,ενδεχομένως από το δεύτερο εξάμηνο του 2011».

Ενστάσεις υπάρχουν και για τις προβλέψεις του Προγράμματος για τον πληθωρισμό, σύμφωνα με τις οποίες το 2010 θα διαμορφωθεί στο 1,9%, ενώ θα είναι αρνητικός -0,4% το 2011. «Ο πληθωρισμός εφέτος θα διαμορφωθεί πολύ υψηλότερα από τις προβλέψεις. Ηδητον Μάιο ήταν 5,4%» αναφέρει ο κ. Χαρδούβελης.

Αντίλογος στα σενάρια χρεοκοπίας
Ο χαμηλός ή και αρνητικός πληθωρισμός που προβλέπει το Πρόγραμμα και οι αρνητικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ το 2010 και το 2011 θεωρούνται απαραίτητες προϋποθέσεις για να οδηγηθεί ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ στο 150% το 2012 όπως προβλέπει η τρόικα,προτού αρχίσει να μειώνεται.Και με βάση αυτό το υψηλό ποσοστό γίνονται όλα τα καταστροφικά σενάρια περί χρεοκοπίας της Ελλάδας.«Η ανακοίνωση και μόνονενός λόγου χρέους προς ΑΕΠ στο 150% δημιούργησε την εντύπωση στην αγορά ότι η κατάσταση δεν είναι βιώσιμη,μια και προϋποθέτει τη δημιουργία μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων για πολλά χρόνια,ίσως πάνω από τις κοινωνικά αποδεκτές αντοχές της χώρας μας»αναφέρει ο κ.Γκ.Χαρδούβελης, επικεφαλής οικονομολόγος της Εurobank. Σύμφωνα όμως με τις εκτιμήσεις των ελλήνων οικονομολόγων για ελαφρώς καλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης και υψηλότερο πληθωρισμό προκύπτει ότι το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ σταθεροποιείται το 2011 λίγο πάνω από το 130% και υποχωρεί νωρίτερα απ΄ ό,τι προβλέπει η τρόικα.«Αν ο πληθωρισμός το 2011 αντί για αρνητικός 0,4%, που προβλέπει η τρόικα,είναι ελαφρώς θετικός και το ΑΕΠ 0,5% υψηλότερο,τότε το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2020 αντί για 119%, που προβλέπεται στο Πρόγραμμα,διαμορφώνεται στο 72%»σημειώνει ο κ.Χαρδούβελης.

Συνεπώς,τα πράγματα δεν είναι και τόσο δραματικά όσο εμφανίζονται.Βεβαίως,το γιατί επέλεξε το ΔΝΤ η σταθεροποίηση του χρέους να γίνεται στο υψηλό αυτό επίπεδο χρέους προς ΑΕΠ,μπορεί να εξηγηθεί με πολλούς τρόπους.Σύμφωνα με τον ανώτερο διευθυντή Οικονομικών Μελετών της Αlpha Βank κ.Μιχ.Μασουράκη «κάτι τέτοιο ωθεί την κυβέρνηση να παραμείνει σε επαγρύπνηση για να μην καμφθεί η προσπάθεια δημιουργίας σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων. Μόνονέτσι θα μπορέσει να ξεφύγει η χώρα από τη δυσμενή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει σε σχέση κυρίως με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης».

ATHENS, Greece — A senior statistician from the International Monetary Fund has been appointed as the new head of the Greece's embattled statistics agency.

The agency was widely discredited after the new government revealed last year that budget data had been falsified and sharply revised its budget deficit upward. The move was the first step in the country's slide to near-bankruptcy.

Andreas Georgiou, deputy head of the IMF's statistics service and a graduate of Amherst College in the United States, was named to head the agency, the Finance Ministry said Wednesday in a statement.

The previous agency head quit shortly after Prime Minister George Papandreou's Socialists took over from the conservative government in October, and revealed that its predecessors had falsified budget data.

Greece shocked international markets and its European Union partners by then sharply revising its budget deficit estimate from 3.7 percent of gross domestic product in early 2009 to 12.7 percent. That figure was later raised to 13.6 percent of annual output.

EU officials accused Greece of deliberately misreporting its data, while Economic and Monetary Affairs Commissioner Olli Rehn said last month that Athens "has cheated with its statistics for years and years."

The Socialists have passed new legislation to make the statistics agency independent of political interference, and tasking it to verify government data instead of simply processing it.

Papandreou pledged Wednesday to persist with painful austerity cuts and broad reforms, which the country committed to pass in order to secure a vital euro110 billion emergency loan package from the EU and the IMF in May.

"I guarantee that we will never return to the state of financial decline, distorted data ... waste, privileges for the few and unfairness," he told parliament during debate on a new law that will oblige government officials to post all new laws and decisions on the Internet.

* 4.56 bln euros of T-bills mature in July

* Key test of market appetite after bailout

(Adds analysts, details)

By Lefteris Papadimas and Ingrid Melander

ATHENS, June 28 (Reuters) - Greece said on Monday it would issue T-bills in mid-July to cover maturing debt, a bold but risky test of market appetite in its first auction since securing a mammoth EU and IMF bailout last month.

The debt-choked country is not expected to issue longer-term debt before 2012 but is allowed to issue T-bills, which have shorter maturities, under the terms of the 3-year, 110-billion euro ($136.1 billion) emergency funding programme.

"It could prove in the end to be a good idea but it could also end in disaster," Carsten Luedemann, fixed-income strategist at DekaBank, said.

"If they don't find any bids at all or only at ridiculous levels this would prove finally that Greece is not able to go to the markets, this would be a disaster for Greece."

Luedemann said there was a small chance Greece could sell 3 or 6-months T-bills slightly cheaper than the rate of about 5 percent it will pay on its bailout, because these bills fall due before the financing guarantee for Greece expires.

A total of 4.56 billion euros ($5.64 billion) of T-bills mature in July -- 2.16 billion euros of one-year and six-month government paper are due on July 16 and another 2.4 billion of 13-week T-bills on July 23.

"Greece will go to the markets mid-July, issuing T-bills of three, six and twelve months," Deputy Finance Minister Philippos Sachinidis told Reuters. Greek officials have previously said the country may go ahead with a T-bill auction in July but Sachinidis' comments confirmed those plans.

Sachinidis did not say how much Greece was planning to sell.

INDEX

Analysts said that investors could show interest in T-bills, despite a sell-off of bonds, since they carry less risk.

"Buying such short-term debt is relatively safe for investors," said Kornelius Purps, bond analyst at UniCredit. "I think it will be a relatively successful auction, in the sense that Greece will be able to place all its debt volumes."

But he said failure would have wider repercussions.

"If Greece doesn't manage to sell all the T-bills, this would affect the entire market sentiment. Then people would start to raise questions about whether Greek commercial banks, who are expected to be the main buyers, are capable of refinancing themselves," he said.

The July auctions will take place as index providers like Citigroup and Barclays Capital have signalled Greek bonds will be removed from the gauges, forcing fund managers to dump the bonds.

"I'm not sure the timing is right after the sell-off that we have seen over the past two to three weeks," said Ioannis Sokos, at BNP Paribas.

"Greek bonds are dropping out of various bond indices because of the Moody's downgrade while the expiration of ECB's 1y LTRO (440bn) could create some near-term pressures due to the over-participation of Greek banks in June 2009," he said.

Sokos nevertheless said international investors could find T-bills more attractive.

"Support from domestic investors will also be critical. The price is going to be a bit steep, but the fact that Greece is on track with respect to its stability and growth programme and for as long as EU and IMF disbursements keep coming, worst case scenarios will have a very low probability attached."

(Additional reporting by Harry Papachristou; Writing by Ingrid Melander; Editing by Lin Noueihed)

SINGAPORE (Dow Jones)--Moody's Investors Service Sovereign Risk Unit Managing Director Bart Oosterveld said Tuesday that it's very unlikely but not inconceivable that Greece would restructure its debt.

Oosterveld said a restructuring in the short term would be "very hard" to expect and in the medium term, it's not inconceivable but the probability is small.

"We think it's a low probability but not inconceivable," said Oosterveld.

Moody's this month slashed its credit rating on Greece's government to Ba1 or junk status from A3.

European Central Bank governing council member Christian Noyer, also governor of the Bank of France, earlier this week said Moody's decision to downgrade Greece's rating was "incomprehensible" and that the subsequent market drop had been "counter-productive."

-By Arran Scott, Dow Jones Newswires; +65-6415-4042; Arran.Scott@dowjones.com

MOSCOW, June 21 (Reuters) - The euro zone has a strong programme in place to help debt-laden countries like Greece, and the euro is a very credible currency, ECB President Jean-Claude Trichet told Russia Today in an interview broadcast on Monday.

"In the case of...Greece...we are in a situation where we have a strong programme and we are very keen to control its implementation on the spot," he said.

"My working assumption is that it will work."

Inflation in the euro zone is currently averaging 1.98 percent, Trichet said, adding that was in the line with the ECB's definition of price stability.

"European investments are attractive, I have always said...that the euro is a very credible currency which has its value in terms of price stability over 11-½ years," Trichet told the English-language television channel.

Price stability remains the ECB's main goal, he added.

Trichet welcomed assertions of confidence in the euro EUR= from Russia, which holds around 40 percent of its $400 billion plus reserves in European assets.

"I have appreciated enormously what has been said by (Russian) Prime Minister (Vladimir) Putin (on the euro), what has been said by a number of authorities in China and in the rest of the world," he said.

To ensure the euro zone remains on the recovery path, governments must bolster the confidence of consumers and investors by sticking to strict fiscal goals, he said.

"The core of the economic union is the surveillance of fiscal policies...What is extremely important is that they (the governments) not only behave properly themselves, but they are under surveillance, under close monitoring by their peers," Trichet told the television channel.

"I call myself, on behalf of the governing council of the ECB, for decisive progress in implementing this surveillance."

By Natalie Weeks and Christos Ziotis

June 21 (Bloomberg) -- European Central Bank Governing Council member George Provopoulos said it may take some time until the Greek government will convince markets about its consolidation measures.

“I have no doubt that the government will take whatever measures are needed to attain the fiscal objectives to ensure fiscal stability,” Provopoulos said at a conference held by the Onassis Foundation in Athens today. “It will, however, take some time to convince the markets of the government’s determination to achieve those goals. Decades of fiscal mismanagement and faulty fiscal reporting have caused the markets to adopt Saint Thomas’s dictum: to see is to believe.”

Τις διαφορές της κρίσης που αντιμετώπισε η Αργεντινή το 2001 με την αυτή που αντιμετωπίζει η Ελλάδα εξετάζει άρθρο του οικονομικού αναλυτή της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών της Eurobank, Θεοδόση Σαμπανιώτη. Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, το άρθρο έχει τίτλο «Η περίπτωση της Αργεντινής. Αίτια της χρεοκοπίας του 2001 & σύγκριση με Ελλάδα.» και φιλοξενείται στο τρίτο τεύχος του πέμπτου τόμου της περιοδικής έκδοσης Οικονομία και Αγορές της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών και Προβλέψεων της τράπεζας. 

Σύμφωνα με το άρθρο, η εμπειρία από την κρίση της Αργεντινής το 2001 έχει πολλές ομοιότητες με την σημερινή κρίση στην Ελλάδα. Πολλοί αναλυτές βλέποντας αυτές τις ομοιότητες στην πορεία των δύο οικονομιών αναμένουν και παρόμοια έκβαση. Θεωρούν δε ότι οι λύσεις που προκρίνονται για την αντιμετώπιση του ελληνικού προβλήματος είναι παρόμοιες με τις προσπάθειες στην Αργεντινή, άρα αναποτελεσματικές και απλώς καθυστερούν το αναπόφευκτο. Δηλαδή στάση πληρωμών ή / και αναδιάρθρωση του χρέους με απώλειες για τους επενδυτές, σε συνδυασμό με έξοδο από το ευρώ και υποτίμηση. Υπάρχουν, όμως, κρίσιμες διαφορές οι οποίες κάνουν δυνατή και πιο βέβαια μια διαφορετική έκβαση για την Ελλάδα (Πίνακας 1 & 2).

Η Αργεντινή στις αρχές της δεκαετίας του 90’ αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα: δημοσιονομική απειθαρχία, χρήση νομισματικής επέκτασης για κάλυψη των ελλειμμάτων, διόγκωση χρέους και οικονομική στασιμότητα. Προκειμένου να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο εφάρμοσε ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και σταθεροποίησης βασισμένου σε μια σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία. 

Αρχικά οι προσπάθειες σημείωσαν σημαντική επιτυχία: ισχυρή ανάπτυξη, τιθάσευση του πληθωρισμού και μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών και εισροές κεφαλαίων. Η αποτυχία, όμως, ολοκλήρωσης των απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών, η μειωμένη ανταγωνιστικότητα, η δυναμική του δημοσίου χρέους, η οικονομική ύφεση και η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού προκάλεσαν κρίση εξυπηρέτησης του χρέους και τελικά την χρεοκοπία και την εγκατάλειψη της σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Η τελική έκβαση, όμως δεν είναι προδιαγεγραμμένη για την Ελλάδα, καθώς υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις:

1. Η Ελλάδα συμμετέχει σε μία νομισματική ένωση.

Δεν πρόσδεσε μονομερώς το νόμισμά της σε ένα ξένο, αλλά το αντικατέστησε με το ευρώ. Η αξιοπιστία της πολιτικής διατήρησης σταθερής ισοτιμίας με το δολάριο στην Αργεντινή ήταν υπό συνεχή και αυξανόμενη αμφισβήτηση. Στην Ελλάδα η έξοδος από το ευρώ δεν είναι δυνατή νομικά, δεν μπορεί να επιβληθεί από τις αγορές και αποτελεί επιλογή με τεράστιο κόστος. Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει κερδοσκοπικές επιθέσεις στα συναλλαγματικά της διαθέσιμα και υποτιμητικές στο νόμισμά της. Επιπλέον η ΕΚΤ λειτουργεί ως lender of last resort και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι πολύ πιο ισχυρό και δεν αντιμετωπίζει κινδύνους από την ύπαρξη δύο παράλληλων νομισμάτων.

2. Ο μηχανισμός στήριξης ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ.

Η ελληνική κρίση δεν είναι μόνο ελληνική, γρήγορα αποδείχτηκε ότι υπήρχαν επιπλοκές για το σύνολο της ευρωζώνης. Η χρεοκοπία της Ελλάδας θα προκαλούσε διάχυση της κρίσης στις υπόλοιπες επίσης ευάλωτες οικονομίες του ευρωπαϊκού νότου και η ίδια η ύπαρξη του ευρώ θα ετίθετο υπό αμφισβήτηση. Η διαφορά αυτή με την Αργεντινή εκδηλώθηκε με την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης του ΔΝΤ και της ΕΕ. 

Ο ρόλος του ΔΝΤ στην Αργεντινή υπήρξε ιδιαίτερο αντικείμενο ανάλυσης και κριτικής. Η τελική αποτυχία, όμως, έθεσε υπό αμφισβήτηση το ρόλο και την αποτελεσματικότητά του. Ιδίως η αποτυχία του ως εγγυητή της επαρκούς συμμόρφωσης της χώρας στις απαιτήσεις του προγράμματος αποτελεί και λόγο ανησυχίας στην ελληνική κρίση. Η εμπειρία της Αργεντινής άλλαξε, όμως και τον τρόπο λειτουργίας του ΔΝΤ. Οι παρεμβάσεις σχεδιάζονται πλέον με τέτοιον τρόπο ώστε να καθιστούν το κόστος της χρεοκοπίας ακόμα πιο μεγάλο, λαμβάνοντας υπόψη τις αδυναμίες και τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας και ενισχύοντας τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές. 

Το μέγεθος δε της παρέμβασης είναι τέτοιο ώστε να δίνει χρόνο για τη εφαρμογή των απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών, έστω και αν τα χρονοδιαγράμματα παραμένουν πιεστικά. Τέλος στην περίπτωση της Ελλάδας η παρακολούθηση είναι κοινή με τη Ε.Ε., η οποία συνδιαμορφώνει και το πλαίσιο λειτουργίας του μηχανισμού.

3. Σύνθεση δημοσίου χρέους.

Το ελληνικό δημόσιο χρέος Γενικής Κυβέρνησης διακρατείται, στο μεγαλύτερο μέρος του (80%), από ξένους, μειώνοντας τα κίνητρα για εξώθηση της χώρας σε χρεοκοπία. Επιπλέον, είναι σχεδόν εξολοκλήρου σε ευρώ και όχι σε ξένο νόμισμα, σε αντίθεση με την Αργεντινή όπου το 90% ήταν σε ξένο νόμισμα, καθιστώντας την εξυπηρέτησή του δύσκολη καθώς τα συναλλαγματικά αποθέματα (εξαιτίας και των χαμηλών εξαγωγικών εσόδων) δεν επαρκούσαν υπό την πίεση της ανάγκης διατήρησης της σταθερής ισοτιμίας.

4. Ισχυρό ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Στην Ελλάδα επιπλέον το τραπεζικό σύστημα είναι πολύ πιο ισχυρό, με επαρκείς δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας, ενώ σε αντίθεση με την Αργεντινή δεν αντιμετωπίζει συναλλαγματικό κίνδυνο και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών μπορεί να λειτουργήσει ως lender of last resort. Ο μηχανισμός στήριξης ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας, της ρευστότητας και της εποπτείας των τραπεζικών ιδρυμάτων διότι αναγνωρίζει την ευρωστία του τραπεζικού συστήματος ως κεντρική προϋπόθεση επιτυχίας.

5. Πολιτική σταθερότητα και κοινωνική συναίνεση.

Στην Αργεντινή η όλη προσπάθεια απέτυχε και λόγο της πολιτικής αστάθειας και της αδυναμίας επιβολής των αλλαγών με κοινωνικά δίκαιο τρόπο. Η προσπάθεια στηρίχθηκε στον απότομο δημοσιονομικό περιορισμό που βάθυνε την ύφεση και στην δημιουργία εσωτερικής υποτίμησης με τη δημιουργία αποπληθωρισμού. Στην Ελλάδα αναγνωρίζεται ο κίνδυνος δημιουργίας βαθύτερης ύφεσης, για αυτό και το πρόγραμμα έχει μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα και επιχειρείται η τήρηση μιας ισορροπίας.

Τα προβλήματα, αν και από διαφορετική αφετηρία, είναι παρόμοια. Το πλαίσιο λειτουργίας των δύο οικονομιών, όμως, όχι. Τα μαθήματα από την περίπτωση της Αργεντινής πολύτιμα και σε μεγάλο βαθμό αξιοποιήθηκαν στην εν εξελίξει προσπάθεια στήριξης της ελληνικής οικονομίας. Η τελική έκβαση εξαρτάται από τις προσπάθειες μας για αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου της ελληνικής οικονομίας και του συνολικότερου τρόπου λειτουργίας του κράτους και των πολιτών. Οι αγορές δεν μπορούν από μόνες τους να οδηγήσουν την Ελλάδα σε χρεοκοπία. Έχουμε χάρη και στη εμπειρία της Αργεντινής μια τελευταία ευκαιρία και λίγο αλλά πολύτιμο χρόνο για να εξέλθει η χώρα από την κρίση. Απαιτείται προσήλωση στο μνημόνιο συνεργασίας, σταθερές πολιτικές θέσεις και δημιουργία κλίματος κοινωνικής συναίνεσης.

Πίνακας 1.  Σύγκριση Αργεντινής –  Ελλάδας

	Αργεντινή (2001)	Ελλάδα (2009)
ΑΕΠ (δισ. €, τρέχουσες τιμές)	299,6	237,5
ΑΕΠ (% μεταβολή, σε πραγματικές τιμές)	-4,4	-2,0
Πληθωρισμός (%)	-1,1	1,2
Ανεργία (%)	16,4	9,4
Έλλειμμα Γ.Κ. (δισ. €)	18,6	32,3
Έλλειμμα Γ.Κ. (% ΑΕΠ)	6,2	13,6
Δημόσιο Χρέος (δισ. €)	186,3	273,4
Δημόσιο Χρέος (% ΑΕΠ)	62,2	115,1
Ισοζ.Τρεχ. Συναλλαγών (% ΑΕΠ)	-1,7	-11,2
Εξωτερικό Χρέος (% ΑΕΠ)	52,2	170
REER*	31,5	18,9

*μεταβολή σε σχέση με το 1991 για την Αργεντινή, και το 2001 για την Ελλάδα
Γ.Κ.: Γενική Κυβέρνηση
REER: Real Effective Exchange Rate
Πηγή: IMF, OECD, ΕΛ.ΣΤΑΤ.

Πίνακας 2. Διαφορές Αργεντινής – Ελλάδας

1. Η Ελλάδα συμμετέχει σε Νομισματική Ένωση, δεν πρόσδεσε απλώς το νόμισμά της σε ένα ξένο:
i. όχι παράλληλη κυκλοφορία δύο επίσημων νομισμάτων.
ii. Ενισχυμένη αξιοπιστία σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας, καθώς η έξοδος από το ευρώ δεν είναι δυνατή νομικά, δεν μπορεί να επιβληθεί από τις αγορές και εθελουσία έξοδος αποτελεί αυτοκτονική επιλογή.
iii. Αδυναμία εκδήλωσης κερδοσκοπικών επιθέσεων στα συναλλαγματικά διαθέσιμα.

2. Στήριξη από Ε.Ε., ΕΚΤ και ΔΝΤ στα πλαίσια ισχυροποίησης της ευρωζώνης. Μηχανισμός στήριξης για αποφυγή διάχυσης της κρίσης:
i. Επαρκή χρονικά περιθώρια για πραγματοποίηση των απαραίτητων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
ii. Παρακολούθηση προόδου από κοινού ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ, αυξάνοντας την αξιοπιστία.
iii. Σχεδιασμός ώστε να ενισχυθούν οι μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές. Έμφαση όχι μόνο στα δημοσιονομικά.

3. Δημόσιο χρέος Ελλάδας σχεδόν εξολοκλήρου σε ευρώ. Δημόσιο χρέος Αργεντινής 90% σε ξένο νόμισμα. Επίσης το 80% διακρατείται από ξένους, μειώνοντας τα κίνητρα για εξώθηση της χώρας σε χρεοκοπία.

4. Ισχυρό ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

5. Στην αποτυχία της προσπάθειας της Αργεντινής συνέβαλε η πολιτική αστάθεια και η αδυναμία επιβολής των αλλαγών με κοινωνικά δίκαιο τρόπο.

Κατ' αρχάς, πρέπει να τονίσουμε ότι η χώρα δεν σώζεται από τις αλλαγές στο εργασιακό, αλλά ούτε καταστρέφεται όπως σκούζουν διάφοροι στα κανάλια. Χρειάζεται συνδυασμός μεταρρυθμίσεων, οι οποίες πρέπει να γίνουν τώρα όλες μαζί, επειδή ακριβώς είχαν μπει στο ράφι τα τελευταία δέκα χρόνια.

Στην Ελλάδα, λοιπόν, με τη δεδομένη εργατική νομοθεσία είχαμε καταφέρει να έχουμε υψηλή ανεργία των νέων και χαμηλή παραγωγικότητα. Το τελευταίο αποτυπώνεται στην κρίση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, μια κρίση για την οποία δεν συζητάμε καθόλου και η οποία αποτυπώνει τη θέση μας στον οικονομικό χάρτη της υφηλίου. Εισάγουμε προϊόντα αξίας 35 δισ. ευρώ περισσότερα απ' όσα εξάγουμε, δηλαδή το έλλειμμα είναι 15% του ΑΕΠ. Την τελευταία φορά που αυτό το έλλειμμα είχε ανέβει στο 8% ήταν το 1985. Γι' αυτό υποτιμήσαμε τη δραχμή κατά 15% και κάναμε ένα πάγωμα μισθών και συντάξεων, με πληθωρισμό 25%.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι τα νέα μέτρα κάνουν τις απολύσεις ευκολότερες. Αληθές, αλλά ταυτόχρονα κάνουν ευκολότερες και τις προσλήψεις· ειδικά των νέων. Η κινδυνολογία περί μαζικών απολύσεων των 50άρηδων είναι η συνήθης των καναλιών, δηλαδή αστήρικτη. Κατ' αρχάς, ο μεγάλος όγκος των ελληνικών επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες στις οποίες υπάρχουν στενοί προσωπικοί δεσμοί εργοδοσίας - εργαζομένων. Κατά δεύτερον, ουδείς απολύει έναν ειδικευμένο εργαζόμενο για να πάρει έναν λίγο φθηνότερο για να τον εκπαιδεύσει και αν αποδώσει μετά από καιρό. (Σ.σ.: η ανειδίκευτη εργασία, έτσι κι αλλιώς, προσφέρεται χρόνια τώρα λάθρα από τους μετανάστες.) Με δεδομένη αυτή την κατάσταση, το μόνο που θα κάνουν το Προεδρικό Διάταγμα για τις εργασιακές σχέσεις είναι να χαμηλώσει το ρίσκο μιας πρόσληψης.

Γι' αυτό πρέπει να ακούμε βερεσέ τις κινδυνολογίες των συνδικαλιστών περί έκρηξης της ανεργίας στο 20% εξαιτίας των μέτρων. Η ανεργία αυξάνεται, όχι γιατί γίνεται πιο ευέλικτη η αγορά εργασίας (τα μετρα είναι ακόμη σε διαβούλευση), αλλά διότι δεν υπάρχουν λεφτά για να συντηρηθούν διάφορες αντιπαραγωγικές θέσεις εργασίας, όπως π.χ. στο Δημόσιο. Αλλά αυτό είναι κάτι που πρέπει να το περάσουμε, για να κάνουμε την οικονομία παραγωγική και με πραγματικές θέσεις εργασίας.

Έπρεπε να περάσει σχεδόν μία εβδομάδα, για να διαβάσω κάτι διαφορετικό από κραυγές τρόμου και παραπληροφόρηση. Η ομόφωνη κινδυνολογία από όλα τα μέσα προσπαθεί να πείσει για "μέτρα-σοκ" και "εργασιακό μεσαίωνα".
Η αλήθεια είναι όμως, όπως περιγράφεται πιο πάνω, ότι ο εργοδότης με αυτά τα μέτρα διευκολύνεται να προβεί σε προσλήψεις, αφού θα ξέρει ότι θα έχει μεγαλύτερη ευελιξία, ανάλογα με τις συνθήκες και τις επιχειρηματικές ανάγκες. Στο τέλος , η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας είναι σίγουρο ότι θα συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης.

Προσωπικά πιστεύω ότι το πιο "επικίνδυνο" μέτρο είναι η δυνατότητα αυτασφάλισης για εργαζόμενους άνω των 57 ετών που απολύονται, με υποχρεωτική συμμετοχή του τελευταίου εργοδότη. Αυτόματα, δημιουργούνται "δεύτερες σκέψεις" στους εργοδότες για πρόσληψη εργαζόμενων τέτοιας ηλικίας, αφού ακόμα και αν αποφασίσουν την καταγγελία της σύμβασης σε μερικούς μήνες, θα επωμιστούν ένα σοβαρό μηνιαίο κόστος για μεγάλο χρονικό διάστημα. Είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν διευκρινήσεις σε αυτό το ζήτημα, ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα.